سیتی آنژیوگرافی چیست ؟

از آنجا که روش های آنژیوگرافی در تصویربرداری و تشخیص بیماری های رگ های خونی مغز و قلب کاربردگسترده ای پیدا کرد ه اند، روز به روز نیز بر تکنولوژی مورد استفاده در آنها افزوده شده و دستگاه های جدیدتر با قابلیتهای حیر ت آوری به دنیای پزشکی معرفی می شود. یکی از این نوآوری ها، آنژیوگرافی است که به طور معمول به وسیله اشعه X انجام می شود و در گذشته در تشخیص پاتولوژیرگ های خونی استفاده می شد، اما امروزه رادیولوژیستها و متخصصان قلب با استفاده از آن، جراحی های تهاجمی بسیار ظریفی را در سیستم گردش خون به خصوص شریانهای قلبی انجام می دهند.

در سالیان اخیر، تکنیک های کمتر تهاجمی برای تصویربرداری از سیستم گردش خون،توسعه یافته است که می توان به اولتراسوند،CT و MRاشاره کرد که تنها نیاز به یک کاتتر هست که به داخل رگ فرستاده شود و ماده حاجب تزریق شود. بر پایه داد ههای به دست آمده از آنژیوگرافی، دقیق ترین اطلاعات لازمدر اختیار جراح قرار می گیرد تا بی خطرترین روش درمانی برای بیمار به کار گرفته شود و از اقدامات اضافی جلوگیری شود. از طرفی، پس از اختراع سی تی اسکن در سال ۱۹۷۰ ، با پیشرفت علم پزشکی و بر اساس نیازهای موجود، به تدریج قابلی تهای این دستگاه نیز بالا رفت که تشخیص دقیق و سریع و به دنبال آن درمان مطلوب، از فواید آن است.

 

با تلفیقی از دو روش تصویربرداری ذکر شده، سی تی آنژیوگرافی به دنیای پزشکی معرفی شد که با استفاده از اشعه X، جریان خون در عروق مشاهده می شود. به این صورت که با استفاده از اشعه X و تحلیل کامپیوتری دستگاه CT ، تصاویری را تولید می کند که امواج اشعه X از وسیله ای چرخشی از میان ناحیه مورد نظر بدن بیمار با زوایای گوناگون برای ساختن تصاویر Cross-Sectional عبور می کند، سپس به صورت تصاویر سه بعدی بازسازی می شوند.

در مقایسه با کاتتر آنژیوگرافی که باید کاتتر درون رگ قرار بگیرد و ماده حاجب تزریق شود، CTA ، کمتر تهاجمی است و بیمار احساس امنیت بیشتری دارد. در این روش، بیماران نیازی به بستری شدن در بیمارستان پیدا نمی کنند.

موارد کاربرد

۱) بررسی شریان های تنفسی در ریه ها،برای جلوگیری از آمبولی تنفسی که خطری جدی اما قابل درمان است.

۲)مشاهده شریان خون کلیه در بیماران با فشارخون بالا و کسانی که مشکوک به داشتن بیماری های کلیه هستند. در این روش، تصاویری کهRenal CT angiography می سازد، نیازمند تحلیل پیچیده ای است.

۳) مشخص کردن اتساع عروق آئورت و دیگر رگ های مهم بدن،

۴) تشخیص اتساع یا گرفتگی عروق مغزی تهدید کننده حیات

۵) تشخیص بیماریهای آترواسکلروتیک

۶) تشخیص ترومبوزهای عروق پا

۷)تشخیص تنگی های شریانهای کاروتید و همچنین ارزیابی ها پس از قرار دادن Stent که آیا سر جای اصلی خود قرار گرفته اند

۸)جزییات رگ های تغذیهکننده تومور.رگهای خونی به طور طبیعی در تصاویر رادیوگرافی دیده نمی شوند و کنتراست زیادی با بافتهای اطراف شان ندارند. به این منظور، از ماده ای حاجب استفاده می شود که مایعاتی چگال با عدد اتمی بالا مانند ید هستند و به دلیل همین چگالی بالا، فوتو نهای اشعهX را جذب می کنند و کنتراست زیادی پیدا می کنند. هم چنینا ز یک ماشین تزریق خودکار برای کنترل زمان و سرعت تزریق استفاده می شود که ممکن است در طول ثبت تصاویر نیز ادامه پیدا کند. در طول این روش، وسیله چرخش یا اطراف بیمار می چرخد و باریکه های Fan شکلی از اشعه X ایجاد می کنند. در واقع کار اصلیCTA، پس از ثبت تصاویر است، هنگامی که نرم افزارهای قوی کامپیوتری، تصاویر را پردازش می کنند و تصویر نهایی ساخته می شود. کل دوره ۱۰ ،CTA تا ۲۵ دقیقه به طول می انجامد که ایمنی کاملی دارد و خطری بیمار را تهدید نمی کند.

مزایای CTA

۱) گرفتگی عروق را به صورتon-time نشان می دهد.

۲) ساختمان آناتومیک رگهای خونی را دقیق تر از MRI یا اولتراسوند نشان می دهد.

۳) ایمن تر و کم زمان برتر از کاتتر آنژیوگرافی است. همچنین با تزریق ماده حاجب در بازو نسبت به شریا ن های بزرگ پا، ناراحتی کمتری برای بیمار ایجاد می شود.

قابلیت انجام کار

با توجه به اینکه در چرخش تیوب مولد اشعه Xا ز هی چگونه تسمه و موتور گردانند های استفاده نمی شود و تحت یک میدان مغناطیسی قرار دارند، سرعت چرخش تیوب همراه با تعداد ردیف های زیاد پردازش گرها، سرعت تصویربرداری رابالا برده، تا جایی که پس از کم کردن و تثبیت ضربان قلب بیمار، فقط با تزریق داخل وریدی ماده حاجب و با میزان دوز دریافتی بسیار کم، نسبت به دیگر دستگاه ها، می توان تصاویری با دقت و ظرافت بسیار زیاد با قطری کمتر از ۴ دهم میلی متر در هر اسلایس دریافت کرد. این تصاویر، کیفیت بالایی دارند و از طرفی با امکانات نرم افزاری و سخت افزاری موردا ستفاده، کلیه بازسازی های مورد نیاز داخلی و حتی فضایی داخل عروقی، در اسرع وقت فراهم و قابل ارزیابی است.

معایب و محدودیتها

۱) خطر داشتن حساسیت نسبت به ماده ی حاجب

۲) صدمه زدن به عملکرد کلیه ها، در بیمارانی که بیماری کلیوی و دیابت سخت دارند. آسیب پوست در محل تزریق ماده حاجب

۳)اگر بیمار در طول CTA حرکت کند یا قلب عملکرد نرمال نداشته باشد، تصاویر CTA می تواند تیره و کدر شود. از طرفی، ر گهای خونی مسدود شده ممکن است سبب ایجاد تصاویری شوند که تفسیر آنها مشکل باشد.

CTA در حال حاضر قادر به تولید تصاویر کوچک از شریانها یا رگهای ارگانهایی که به سرعت حرکت می کنند،نیست.